İsfendiyar Bey Kimdir

İsfendiyar Bey

( ?- 1439) Candaroğulları beyi. Beylik topraklarını en geniş sınırlarına ulaştırmıştır.

Doğum yeri ve tarihi bilinmiyor. Sinop’ta öldü. 1292’de Kastamonu ve Sinop yöresinde egemenlik kuran Şemseddin Yaman Candar’ın üçüncü kuşaktan torunu ve “kötürüm” unvanlı Celâleddin Bayezid’in oğludur. İsfendiyar Bey, Osmanlılar’la işbirliği yaparak babasına karşı çıkan kardeşi II.Süleyman’ın, 1384’te Kastamonu’yu ele geçirmesi sırasında Sinop’ ta bulunuyordu. Bu yüzden babasının 1385’te ölümünden sonra, Candaroğulları Beyliği Sinop ve Kastamonu kollarına ayrıldı. Osmanlılar’la ilişkileri bozulan II.Süleyman, Osmanlı yönetimine karşı hareketlerin içinde yer alınca, I.Bayezid [Yıldırım] 1392’de Kastamonu Koluna son verdi. İsfendiyar Bey, Sinop’un kendine bırakılması koşuluyla Osman-lı egemenliğini tanıdı. Ancak bu bağımlılıktan kurtulmak için her fırsatı değerlendirdi. Ankara Savaşı öncesinde Erzincan’da Timur’la görüşerek ona bağlılığım bildirdi. I. Bayezid 1402’de Timur’a yenilince Kastamonu, Çankırı, Kalecik ve inebolu’yu denetimi altına aldı. Anadolu’da Osmanlı gücünü ve yayılmasını kırmak için Anadolu Beyliklerini diriltmek isteyen Timur, İsfendiyar Bey’i destekledi ve onun Osmanlı egemenliğinden kurtulmasına yardımcı oldu. İsfendiyar Bey, Safranbolu, Kalecik, Müslüman Samsun ve Bafra’yı da topraklarına katarak, Candaroğulları Bey-liği’ni en geniş sınırlarına ulaştırdı.

Osmanlı şehzadelerinin taht kavgalarından, gücünü artırma yönünde sonuna kadar yararlandı. Önce Mehmed Çelebi’ye karşı İsa Çelebi’yi destekledi. İsa Çelebi 1405’te savaşı kaybedince, onu korumasına aldı. Bu sırada, Rumeli’den Anadolu’ya saldırıya geçen Süleyman Çelebi’ye karşı, Mehmed Çelebi’nin yanında yer aldı. Onun tekrar Rumeli’ye geçmesini sağlamak için 1409’da Musa Çelebi’nin Eflâk’a geçmesine yardım etti. Bunun yanı sıra, I.Mehmed’e [Çelebi] karşı gelişen bir hareketin öncüsü olan Şeyh Bedreddin’i kollayarak 1415’te Eflâk’a geçmesinde rol oynadı. I.Mehmed’in 1415 Karaman ve 1417 Eflâk seferlerine askeri yardım gönderdi. Eflâk seferi sonrasında oğlu Kasım, babasının tahtı kardeşi Hızır Bey’e bırakmak istemesi üzerine ayaklandı ve Osmanlılar’a sığındı. I.Mehmed’in saldırısı sonucu Tosya, Çankırı, Kalecik, Kasım Bey’e bırakıldı. Kastamonu ve Bakır-Küresi isfendiyar Bey’de kaldı. Böylece Candaroğul-ları Beyliği, biri yarı bağımsız, diğeri Osmanlı egemenliğinde olmak üzere ikiye ayrıldı.

İsfendiyar Bey, 1417’de Amasya sınırında Osmanlılar’a karşı gelişen hareketlerden yararlanarak Canik bölgesinin bir kısmını ve Samsun’u işgal etti. Samsun’un yönetimini Hızır Bey’e verdiyse de I.Mehmed 1418’de Samsun’u geri aldı. I.Mehmed’in 1421’de ölümü üzerine başlayan şehzade kavgalarını fırsat bilerek Çankırı, Kalecik ve Tosya’da egemen olan Kasım Bey’i yöreden uzaklaştırdı. II.Murad’ın ordu göndermesi üzerine barış istedi. Ancak yeniden yoğunlaşan Osmanlı iç kavgaları sırasında Safranbolu üzerine yürüdü. 1423’te yönetime kesin olarak egemen olan II.Murad’ın başlattığı saldırı karşısında Osmanlı egemenliğini tanımak zorunda kaldı. Savaşlarda askeri güç göndermek, Bakır-Küresi gelirinden bir kısmım vergi olarak ödemek koşuluyla Bakır-Küresi ve Kastamonu’yu yönetmesine izin verildi. Bu barış döneminde bile Osmanlılar’a karşı gelişebilecek her hareketten yararlanma çabasından vazgeçmedi. Timur’un oğlu Şahruh’la birlik kurabilmek için çalıştı ama sonuç alamadı.

Candaroğulları Beyliği’nin en önemli hükümdarı olan İsfendiyar Bey zamanında Venedik ve Ceneviz’le yapılan ticaret arttı. Kastamonu’da üretilen sof (yün dokuma) ve bakır cevheri önemli bir ihraç malı durumuna geldi.